لباس نمازگزار
مسأله 798- لباس نمازگزار شش شرط دارد: اوّل: آن که پاک باشد. دوم: آن که مباح باشد. سوم: آن که از اجزاء مردار نباشد. چهارم: آن که از حیوان حرام گوشت نباشد. پنجم و ششم: آن که اگر نمازگزار مرد است، لباس او ابریشم خالص و طلاباف نباشد و تفصیل اینها در مسائل آینده گفته مىشود.
شرط اول
مسأله 799- لباس نمازگزار باید پاک باشد و اگر کسى عمداً با بدن یا لباس نجس نماز بخواند، نمازش باطل است.
مسأله 800- کسى که نمىداند با بدن و لباس نجس نماز باطل است و مقصّر در ندانستن حکم مسأله باشد اگر با بدن یا لباس نجس نماز بخواند، نمازش باطل مىباشد.
مسأله 801- اگر به واسطه تقصیر در ندانستن مسأله، چیز نجسى را نداند نجس است، مثلًا نداند عرق شتر نجاستخوار نجس است و با آن نماز بخواند نمازش باطل است.
مسأله 802- اگر نداند که بدن یا لباسش نجس است و بعد از نماز بفهمد نجس بوده نماز او صحیح است، ولى احتیاط مستحب آن است که اگر وقت دارد، دوباره آن نماز را بخواند.
مسأله 803- اگر فراموش کند که بدن یا لباسش نجس است و در بین نماز یا بعد از آن یادش بیاید، باید نماز را دوباره بخواند و اگر وقت گذشته قضا نماید.
مسأله 804- کسى که در وسعت وقت مشغول نماز است، اگر در بین نماز، بدن یا لباس او نجس شود و پیش از آن که چیزى از نماز را با نجاست بخواند، ملتفت شود که نجس شده، یا بفهمد بدن یا لباس او نجس است و شک کند که همان وقت نجس شده یا از پیش نجس بوده، در صورتى که آب کشیدن بدن یا لباس یا عوض کردن لباس یا بیرون آوردن آن، نماز را به هم نمىزند، باید در بین نماز بدن یا لباس را آب بکشد یا لباس را عوض نماید یا اگر چیز دیگرى عورت او را پوشانده، لباس را بیرون آورد، ولى چنانچه طورى باشد که اگر بدن یا لباس را آب بکشد یا لباس را عوض کند یا بیرون آورد، نماز به هم مىخورد و اگر لباس را بیرون آورد برهنه مىماند، باید نماز را بشکند و با بدن و لباس پاک نماز بخواند.
مسأله 805- کسى که در تنگى وقت مشغول نماز است، اگر در بین نماز لباس او نجس شود و پیش از آن که چیزى از نماز را با نجاست بخواند بفهمد که نجس شده، یا بفهمد که لباس او نجس است و شک کند که همان وقت نجس شده یا از پیش نجس بوده، در صورتى که آب کشیدن یا عوض کردن یا بیرون آوردن لباس، نماز را به هم نمىزند و مىتواند لباس را بیرون آورد، باید لباس را آب بکشد یا عوض کند، یا اگر چیز دیگرى عورت او را پوشانده، لباس را بیرون آورد و نماز را تمام کند، اما اگر چیز دیگرى عورت او را نپوشانده و لباس را هم نمىتواند آب بکشد یا عوض کند باید لباس را بیرون آورد و به دستورى که براى برهنگان گفته شد نماز را تمام کند.
ولى چنانچه طورى است که اگر لباس را آب بکشد یا عوض کند، نماز به هم مىخورد و به واسطه سرما و مانند آن نمىتواند لباس را بیرون آورد، باید با همان حال نماز را تمام کند و نمازش صحیح است.
مسأله 806- کسى که در تنگى وقت مشغول نماز است، اگر در بین نماز بدن او نجس شود و پیش از آن که چیزى از نماز را با نجاست بخواند ملتفت شود که نجس شده، یا بفهمد بدن او نجس است و شک کند که همان وقت نجس شده یا از پیش نجس بوده، در صورتى که آب کشیدن بدن نماز را به هم نمىزند، باید آب بکشد و اگر نماز را به هم مىزند، باید با همان حال نماز را تمام کند و نماز او صحیح است.
مسأله 807- کسى که در پاک بودن بدن یا لباس خود شک دارد، چنانچه نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد که بدن یا لباسش نجس بوده، نماز او صحیح است.
مسأله 808- اگر لباس را آب بکشد و یقین کند که پاک شده است و با آن نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد پاک نشده، نمازش صحیح است.
مسأله 809- اگر خونى در بدن یا لباس خود ببیند و یقین کند که از خونهاى نجس نیست، مثلًا یقین کند که خون پشه است، چنانچه بعد از نماز بفهمد از خونهایى بوده که نمىشود با آن نماز خواند، نماز او صحیح است.
مسأله 810- هرگاه یقین کند خونى که در بدن یا لباس اوست خون نجسى است که نماز با آن صحیح است، مثلًا یقین کند خون زخم و دمل است، اگر چنانچه بعد از نماز بفهمد خونى بوده که نماز با آن باطل است نمازش صحیح است.
مسأله 811- اگر نجس بودن چیزى را فراموش کند و بدن یا لباسش با رطوبت به آن برسد و در حال فراموشى نماز بخواند و بعد از نماز یادش بیاید، نماز او صحیح است. ولى اگر بدنش با رطوبت به چیزى که نجس بودن آن را فراموش کرده برسد و بدون این که خود را آب بکشد، غسل کند و نماز بخواند، غسل و نمازش باطل است.
و نیز اگر جایى از اعضاى وضو با رطوبت به چیزى که نجس بودن آن را فراموش کرده برسد و پیش از آن که آنجا را آب بکشد، وضو بگیرد و نماز بخواند، وضو و نمازش باطل مىباشد.
مسأله 812- کسى که یک لباس دارد، اگر بدن و لباسش نجس شود و به اندازه آب کشیدن یکى از آنها آب داشته باشد، چنانچه بتواند لباسش را بیرون آورد، باید بدن را آب بکشد و نماز را به دستورى که براى برهنگان گفته شد به جا آورد و اگر به واسطه سرما یا عذر دیگر نتواند لباس را بیرون آورد، در صورتى که نجاست هر دو مساوى باشد مثلًا هر دو بول یا خون باشد یا نجاست بدن شدیدتر باشد مثلًا نجاستش بول باشد که باید دو مرتبه آن را آب کشید، احتیاط واجب آن است که بدن را آب بکشد، و اگر نجاست لباس بیشتر یا شدیدتر باشد هر کدام از بدن یا لباس را بخواهد مىتواند آب بکشد.
مسأله 813- کسى که غیر از لباس نجس، لباس دیگرى ندارد و وقت تنگ است یا احتمال نمىدهد که لباس پاک پیدا کند، اگر به واسطه سرما یا عذر دیگر نمىتواند لباس را بیرون بیاورد باید در همان لباس نماز بخواند و نمازش صحیح است ولى چنانچه بتواند لباس را بیرون بیاورد، باید نماز را به دستورى که براى برهنگان گفته شد به جا آورد.
مسأله 814- کسى که دو لباس دارد، اگر بداند یکى از آنها نجس است و نتواند آنها را آب بکشد و نداند کدام یک آنهاست، چنانچه وقت دارد باید با هر دو لباس نماز بخواند. مثلًا اگر مىخواهد نماز ظهر و عصر بخواند باید با هر کدام یک نماز ظهر و یک نماز عصر بخواند ولى اگر وقت تنگ است، باید نماز را به دستورى که براى برهنگان گفته شد به جا آورد، و به احتیاط واجب آن نماز را با لباس پاک قضا نماید.
شرط دوم
مسأله 815- لباس نمازگزار باید مباح باشد و کسى که مىداند پوشیدن لباس غصبى حرام است، اگر عمداً در لباس غصبى یا در لباسى که نخ یا دگمه یا چیز دیگر آن غصبى است نماز بخواند، باید آن نماز را با لباس غیر غصبى اعاده نماید.
مسأله 816- کسى که مىداند پوشیدن لباس غصبى حرام است، ولى نمىداند نماز را باطل مىکند، اگر عمداً با لباس غصبى نماز بخواند باید آن نماز را با لباس غیر غصبى بخواند.
مسأله 817- اگر نداند یا فراموش کند که لباس او غصبى است و با آن نماز بخواند نمازش صحیح است، ولى اگر خودش آن لباس را غصب کرده باشد و بعداً فراموش کرده و با آن نماز خوانده به احتیاط واجب باید آن نماز را اعاده کند.
مسأله 818- اگر نداند یا فراموش کند که لباس او غصبى است و در بین نماز بفهمد، چنانچه چیز دیگرى عورت او را پوشانده است و مىتواند فوراً یا بدون اینکه موالات یعنى پى در پى بودن نماز به هم بخورد، لباس غصبى را بیرون آورد، باید آن را بیرون آورد و نمازش صحیح است و اگر چیز دیگرى عورت او را نپوشانده یا نمىتواند لباس غصبى را فوراً بیرون آورد، یا اگر بیرون آورد پى در پى بودن نماز به هم مىخورد در صورتى که به مقدار یک رکعت هم وقت داشته باشد باید نماز را بشکند و با لباس غیر غصبى نماز بخواند و اگر به این مقدار وقت ندارد، باید در حال نماز لباس را بیرون آورد و به دستور نماز برهنگان نماز را تمام نماید.
مسأله 819- اگر کسى براى حفظ جانش با لباس غصبى نماز بخواند، یا مثلًا براى این که دزد لباس غصبى را نبرد با آن نماز بخواند، نمازش صحیح است.
مسأله 820- اگر با عین پولى که خمس یا زکات آن را نداده لباس بخرد، نماز خواندن در آن لباس باطل است و همچنین است اگر به ذمه بخرد و در موقع معامله قصدش این باشد که از پولى که خمس یا زکاتش را نداده بدهد.
شرط سوم
مسأله 821- لباس نمازگزار باید از اجزاء حیوان مردهاى که خون جهنده دارد، یعنى حیوانى که اگر رگش را ببرند خون از آن جستن مىکند، نباشد. بلکه اگر از حیوان مردهاى که مانند ماهى، خون جهنده ندارد لباس تهیه کند، احتیاط واجب آن است که با آن نماز نخواند.
مسأله 822- باید چیزى از مردار مانند گوشت و پوست آن که روح داشته، بنا بر احتیاط واجب همراه نمازگزار نباشد، گرچه لباس او هم نباشد.
مسأله 823- اگر چیزى از مردار حلال گوشت مانند مو و پشم که روح ندارد همراه نمازگزار باشد، یا با لباسى که از آنها تهیه کردهاند، نماز بخواند نمازش صحیح است.
شرط چهارم
مسأله 824- لباس نمازگزار باید از حیوان حرام گوشت نباشد و اگر مویى از آن هم همراه نمازگزار باشد، نماز او باطل است.
مسأله 825- اگر آب دهان یا بینى یا رطوبت دیگرى از حیوان حرام گوشت مانند گربه بر بدن یا لباس نمازگزار باشد، چنانچه تر باشد نماز باطل و اگر خشک شده و عین آن برطرف شده باشد، نماز صحیح است.
مسأله 826- اگر مو و عرق و آب دهان کسى بر بدن یا لباس نمازگزار باشد اشکال ندارد. و همچنین است اگر مروارید و موم و عسل همراه او باشد.
مسأله 827- اگر شک داشته باشد که لباسى از حیوان حلال گوشت است یا حرام گوشت، چه در داخله تهیه شده باشد چه در خارجه، نماز خواندن با آن مانعى ندارد.
مسأله 828- اگر انسان احتمال دهد تکمه صدفى و مانند آن از حیوان است نماز خواندن با آن مانعى ندارد و اگر بداند صدف است و احتمال بدهد صدف گوشت نداشته باشد نماز خواندن با آن مانع ندارد.
مسأله 829- با پوست سنجاب و خز نماز خواندن اشکال ندارد.
مسأله 830- اگر با لباسى که نمىداند که از حیوان حرام گوشت است نماز بخواند نمازش صحیح است، ولى اگر فراموش کرده باشد، بنا بر احتیاط واجب باید آن نماز را دوباره بخواند.
شرط پنجم
مسأله 831- پوشیدن لباس طلاباف براى مرد حرام و نماز با آن باطل است، ولى براى زن در نماز و غیر نماز اشکال ندارد.
مسأله 832- زینت کردن به طلا مثل آویختن زنجیر طلا به سینه و انگشتر طلا به دست کردن و بستن ساعت مچى طلا به دست براى مرد حرام و نماز خواندن با آنها باطل است. و احتیاط واجب آن است که از استعمال عینک طلا هم خوددارى کند، ولى زینت کردن به طلا، براى زن در نماز و غیر نماز اشکال ندارد.
مسأله 833- اگر مردى نداند یا فراموش کند که انگشترى یا لباسش از طلا است و با آن نماز بخواند نمازش صحیح است.
مسأله 834- لباس مرد نمازگزار باید ابریشم خالص نباشد و در غیر نماز هم پوشیدن آن براى مرد حرام است، و در چیزى که نماز در آن تمام نمىشود مانند بند شلوار و عرقچین نیز به احتیاط واجب نباید از حریر خالص باشد.
مسأله 835- اگر آستر تمام لباس یا آستر مقدارى از آن ابریشم خالص باشد، پوشیدن آن براى مرد حرام و نماز در آن باطل است.
مسأله 836- لباسى را که نمىداند از ابریشم خالص است یا چیز دیگر، پوشیدن آن اشکال ندارد، و نماز با آن صحیح است.
مسأله 837- دستمال ابریشمى و مانند آن اگر در جیب مرد باشد اشکال ندارد و نماز را باطل نمىکند.
مسأله 838- پوشیدن لباس ابریشمى براى زن در نماز و غیر نماز اشکال ندارد.
مسأله 839- پوشیدن لباس غصبى و ابریشمى خالص و طلاباف و لباسى که از مردار تهیه شده در حال ناچارى مانعى ندارد. و نیز کسى که ناچار است لباس بپوشد و لباس دیگرى غیر از اینها ندارد و تا آخر وقت هم ناچارى او از بین نمىرود، مىتواند با این لباسها نماز بخواند.
مسأله 840- اگر غیر از لباس غصبى و لباسى که از مردار تهیه شده لباس دیگرى ندارد و ناچار نیست لباس بپوشد، باید به دستورى که براى برهنگان گفته شد نماز بخواند.
مسأله 841- اگر غیر از لباسى که از حیوان حرام گوشت تهیه شده لباس دیگرى ندارد، چنانچه در پوشیدن لباس ناچار باشد، مىتواند با همان لباس نماز بخواند. و اگر ناچار نباشد، باید به دستورى که براى برهنگان گفته شد نماز را به جا آورد و بنا بر احتیاط واجب یک نماز دیگر هم با همان لباس بخواند.
مسأله 842- اگر مرد غیر از لباس ابریشمى خالص یا طلاباف، لباس دیگرى نداشته باشد، چنانچه در پوشیدن لباس ناچار نباشد، باید به دستورى که براى برهنگان گفته شد نماز بخواند.
مسأله 843- اگر چیزى ندارد که در نماز عورت خود را با آن بپوشاند، واجب است اگر چه به کرایه یا خریدارى باشد، تهیه نماید. ولى اگر تهیه آن بقدرى پول لازم دارد که نسبت به دارایى او زیاد است، یا طورى است که اگر پول را به مصرف لباس برساند، به حال او ضرر دارد، باید به دستورى که براى برهنگان گفته شد نماز بخواند.
مسأله 844- کسى که لباس ندارد اگر دیگرى لباس به او ببخشد یا عاریه دهد، چنانچه قبول کردن آن براى او مشقت نداشته باشد، باید قبول کند بلکه اگر عاریه کردن یا طلب بخشش براى او سخت نیست، باید از کسى که لباس دارد، طلب بخشش یا عاریه نماید.
مسأله 845- بنا بر احتیاط واجب باید انسان از پوشیدن لباس شهرت که پارچه یا رنگ یا دوخت آن براى کسى که مىخواهد آن را بپوشد معمول نیست، خوددارى کند، ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشکال ندارد.
مسأله 846- احتیاط واجب آن است که مرد لباس زنانه و زن لباس مردانه نپوشد ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشکال ندارد.
مسأله 847- کسى که باید خوابیده نماز بخواند، اگر برهنه باشد و لحاف یا تشک او نجس یا ابریشم خالص یا از اجزاء حیوان حرام گوشت باشد، احتیاط واجب آن است که در نماز خود را با آنها نپوشاند.
مواردى که لازم نیست بدن و لباس نمازگزار پاک باشد
مسأله 848- در سه صورت که تفصیل آنها بعداً گفته مىشود، اگر بدن یا لباس نمازگزار نجس باشد، نماز او صحیح است:
اول: آن که به واسطه زخم یا جراحت یا دملى که در بدن او است لباس یا بدنش به خونآلوده شده باشد.
دوم: آن که بدن یا لباس او به مقدار کمتر از درهم (که تقریباً به اندازه یک اشرفى مىشود) به خونآلوده باشد.
سوم: آن که ناچار باشد با بدن یا لباس نجس نماز بخواند، و در دو صورت اگر فقط لباس نمازگزار نجس باشد، نماز او صحیح است.
اول: آن که لباسهاى کوچک او مانند جوراب و عرقچین نجس باشد.
دوم: آن که لباس زنى که پرستار بچه است نجس شده باشد و احکام این پنج صورت مفصلًا در مسائل بعد گفته مىشود.
مسأله 849- اگر در بدن یا لباس نمازگزار، خون زخم یا جراحت یا دمل باشد، چنانچه طورى است که آب کشیدن بدن یا لباس یا عوض کردن لباس براى بیشتر مردم یا براى خصوص او سخت است، تا وقتى که زخم یا جراحت یا دمل خوب نشده است، مىتواند با آن خون نماز بخواند و همچنین است اگر چرکى که با خون بیرون آمده یا دوایى که روى زخم گذاشتهاند و نجس شده، در بدن یا لباس او باشد.
مسأله 850- اگر خون بریدگى و زخمى که به زودى خوب مىشود و شستن آن آسان است، در بدن یا لباس نمازگزار باشد، نماز او باطل است.
مسأله 851- اگر جایى از بدن یا لباس که با زخم فاصله دارد، به رطوبت زخم نجس شود، جایز نیست با آن نماز بخواند. ولى اگر مقدارى از بدن یا لباس که معمولًا به رطوبت زخم آلوده مىشود، به رطوبت آن نجس شود، نماز خواندن با آن مانعى ندارد.
مسأله 852- اگر از زخمى که توى دهان و بینى و مانند اینهاست خونى به بدن یا لباس برسد، احتیاط واجب آن است که با آن نماز نخواند، ولى با خون بواسیر مىشود نماز خواند اگر چه دانههایش در داخل باشد.
مسأله 853- کسى که بدنش زخم است، اگر در بدن یا لباس خود خونى ببیند و نداند از زخم است یا خون دیگر، با آن نماز خواندن مانعى ندارد.
مسأله 854- اگر چند زخم در بدن باشد و بطورى نزدیک هم باشند که یک زخم حساب شود، تا وقتى همه خوب نشدهاند، نماز خواندن با خون آنها اشکال ندارد.
ولى اگر بقدرى از هم دور باشند که هر کدام یک زخم حساب شود، هر کدام که خوب شد، باید براى نماز، بدن و لباس را از خون آن آب بکشد.
مسأله 855- اگر سر سوزنى خون حیض یا نفاس، در بدن یا لباس نمازگزار باشد نماز او باطل است و بنا بر احتیاط واجب باید خون استحاضه، در بدن یا لباس نمازگزار نباشد، ولى خونهاى دیگر مثل خون بدن انسان یا خون حیوان حلال گوشت و خون سگ و خوک و کافر و مردار و حیوان حرام گوشت اگر چه در چند جاى بدن و لباس باشد در صورتى که روى هم کمتر از درهم باشد، (که تقریباً به اندازه یک اشرفى مىشود) نماز خواندن با آن اشکال ندارد. ولى احتیاط مستحب آن است که از خون سگ و کافر و مردار و حیوان حرام گوشت اجتناب کند.
مسأله 856- خونى که به لباس بىآستر بریزد و به پشت آن برسد، یک خون حساب مىشود ولى اگر پشت آن، جدا خونى شود، بنا بر احتیاط واجب باید هر کدام را جدا حساب نمود، پس اگر خونى که در پشت و روى لباس است روى هم کمتر از درهم باشد، نماز با آن صحیح و اگر بیشتر باشد نماز با آن باطل است.
مسأله 857- اگر خون، روى لباسى که آستر دارد بریزد و به آستر آن برسد و یا به آستر بریزد و روى لباس خونى شود، باید هر کدام را جدا حساب نمود، پس اگر خون روى لباس و آستر، کمتر از درهم باشد نماز با آن صحیح و اگر بیشتر باشد نماز با آن باطل است.
مسأله 858- اگر خون بدن یا لباس کمتر از درهم باشد و رطوبتى به آن برسد در صورتى که خون و رطوبتى که به آن رسیده به اندازه درهم یا بیشتر شود و اطراف را آلوده کند، نماز با آن باطل است، بلکه اگر رطوبت و خون به اندازه درهم نشود و اطراف را هم آلوده نکند، نماز خواندن با آن اشکال دارد، ولى اگر رطوبت مخلوط به خون شود و از بین برود نماز صحیح است.
مسأله 859- اگر بدن یا لباس خونى نشود ولى به واسطه رسیدن به خون نجس شود اگر چه مقدارى که نجس شده کمتر از درهم باشد، نمىشود با آن نماز خواند.
مسأله 860- اگر خونى که در بدن یا لباس است کمتر از درهم باشد و نجاست دیگرى به آن برسد، مثلًا یک قطره بول روى آن بریزد، نماز خواندن با آن جایز نیست.
مسأله 861- اگر لباسهاى کوچک نمازگزار مثل عرقچین و جوراب که نمىشود با آنها عورت را پوشانید نجس باشد، چنانچه از مردار و حیوان حرام گوشت درست نشده باشد، نماز با آنها صحیح است و نیز اگر با انگشترى نجس نماز بخواند اشکال ندارد.
مسأله 862- احتیاط آن است که چیز نجسى که با آن مىشود عورت را پوشاند همراه نمازگزار نباشد، ولى کسى که این مسأله را نمىدانسته و مثلًا مدتى با این طور نماز خوانده، لازم نیست آن نمازها را قضا کند.
مسأله 863- زنى که پرستار بچه است و بیشتر از یک لباس ندارد، هرگاه شبانهروزى یک مرتبه لباس خود را آب بکشد، اگر چه تا روز دیگر لباسش به بول بچه نجس شود، مىتواند با آن لباس نماز بخواند. ولى احتیاط واجب آن است که لباس خود را در شبانه روز یک مرتبه براى اولین نمازى که لباسش پیش از آن نجس شده آب بکشد، و نیز اگر بیشتر از یک لباس دارد ولى ناچار است که همه آنها را بپوشد، چنانچه شبانهروزى یک مرتبه به دستورى که گفته شده همه آنها را آب بکشد کافى است.
چیزهایى که در لباس نمازگزار مستحب است
مسأله 864- چند چیز در لباس نمازگزار مستحب است که از آن جمله است:
عمامه با تحت الحنک، پوشیدن عبا و لباس سفید و پاکیزهترین لباسها و استعمال بوى خوش و دست کردن انگشترى عقیق.
چیزهایى که در لباس نمازگزار مکروه است
مسأله 865- چند چیز در لباس نمازگزار مکروه است و از آن جمله است:
پوشیدن لباس سیاه و چرک و تنگ و لباس شرابخوار و لباس کسى که از نجاست پرهیز نمىکند و لباسى که نقش صورت دارد و نیز باز بودن تکمههاى لباس و دست کردن انگشترى که نقش صورت دارد مکروه مىباشد.